Lider Bezpiecznej Pracy to pracodawca, który w sposób szczególny dba o bezpieczeństwo i higieniczne warunki pracy w swoim przedsiębiorstwie. Od lat organizuje on pracę bezwypadkową oraz bezpieczną i przyjazną dla swojego personelu – ludzi, którzy stanowią kapitał jego przedsięwzięcia. Potwierdzeniem tych osiągnięć jest prestiżowy Certyfikat „Lider Bezpiecznej Pracy”. Jednym z warunków jego uzyskania jest przestrzeganie podstawowych zasad bezpiecznej pracy, ujętych tutaj jako swoisty Kodeks Bezpieczeństwa – zbiór dobrych praktyk, tworzonych z myślą o bezpieczeństwie w miejscu pracy. Niniejszy Kodeks ma na celu przyczyniać się do promowania wśród wszystkich uczestników Projektu takiego prowadzenia działalności, aby była ona bezpieczna dla zdrowia i życia zatrudnionych pracowników. Nie zawiera on jednak zapisów szczegółowych – są to ogólne ramowe wytyczne, które mają ukierunkować działania uczestnika Projektu i które warto rozszerzyć w zależności od specyfiki własnej działalności. Niezależnie jednak od tej specyfiki, Kodeks ten winien być stosowany w stosunku do wszystkich pracowników danej firmy – to oni wszak są jej filarem.

DLATEGO TEŻ, JAKO LIDER BEZPIECZNEJ PRACY:

  1. Dostrzegam ryzyko i ograniczam zagrożenia występujące w mojej firmie:
    1. Obowiązkiem pracodawcy jest regularna ocena i dokumentacja ryzyka zawodowego, jakie występuje przy określonych pracach w jego przedsiębiorstwie – w odniesieniu do tego ryzyka winien on stosować niezbędne niwelujące go środki profilaktyczne.
    2. Jeśli w miejscu pracy występują zagrożenia dla zdrowia i życia pracowników, likwidacja tych zagrożeń jest obowiązkiem pracodawcy. W przypadku, gdy rodzaj procesu pracy uniemożliwia jednak całkowitą likwidację zagrożeń, ich występowanie należy ograniczyć poprzez stosowne rozwiązania organizacyjne i techniczne: zaleca się wdrożyć odpowiednie do rodzaju i poziomu zagrożeń środki ochrony zbiorowej, a w razie ich nieskuteczności – także środki ochrony indywidualnej.
    3. Informacje o środkach ochrony indywidualnej, zasadach ich stosowania oraz zagrożeniach, przed którym chronią powinny zostać przedstawione pracownikom przez pracodawcę.
    4. W razie stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników, osoba kierująca ich pracą jest zatem zobowiązana do niezwłocznego wstrzymania tych prac i podjęcia działań w celu usunięcia zaobserwowanego zagrożenia.
  1. Dbam o bezpieczeństwo i ergonomię na stanowiskach pracy:
    1. Organizacja procesu pracy oraz stanowisk w miejscu pracy w przedsiębiorstwie powinna zostać opracowana tak, by zabezpieczyć pracowników przed zagrożeniami wypadkowymi oraz oddziaływaniem czynników szkodliwych dla ich zdrowia i życia.
    2. Stanowiska powinny być urządzone stosownie do rodzaju czynności na nich wykonywanych oraz przystosowane do psychofizycznych właściwości konkretnych pracowników, zapewniając im jednocześnie ergonomię i swobodę ruchu wystarczającą do wykonywania pracy w sposób bezpieczny. Należy również mieć na uwadze, by zapewnić pracownikom możliwość siedzenia, o ile ich praca nie wymaga stale pozycji stojącej.
    3. Jeśli na danym stanowisku występuje ryzyko pożaru, wybuchu, upadku lub też wydzielenia się substancji niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia – pracodawca winien zaopatrzyć je w stosowne urządzenia ochronne. Jednocześnie, w przypadku stanowisk obciążanych czynnikami niebezpiecznymi bądź szkodliwymi dla zdrowia, powinny być one usytuowane w sposób chroniący pracowników innych stanowisk przed tymi czynnikami.
  1. Udostępniam odzież roboczą i ochronną oraz zapewniam zabezpieczenia socjalne:
    1. Pracownikowi przysługuje nieodpłatna odzież i obuwie robocze, jeżeli jego odzież własna może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu w procesie pracy, bądź też – gdy przemawiają za tym względy bezpieczeństwa, technologiczne lub sanitarne.
    2. Odzież ochronna jest jednym ze środków ochrony indywidualnej – wymaga się jej stosowania gdy pracownik narażony jest na działania szkodliwych dla jego zdrowia substancji chemicznych, biologicznych, a także substancji rakotwórczych, pyłów oraz wilgotnych lub mokrych ścian. Przesłanką do stosowania odzieży ochronnej jest także możliwość kontaktu z przedmiotami mogącymi powodować urazy, tj. o szorstkich powierzchniach i ostrych krawędziach.
    3. Środki ochrony indywidualnej powinny posiadać wymagane przepisami dopuszczenia do użytkowania oraz stosowne certyfikaty – zaleca się stosowanie odzieży ochronnej o jednolitym wzornictwie i kolorystyce.
    4. Rodzaje środków ochrony indywidualnej, w tym odzieży i obuwia roboczego, winny być przypisane wymagającym ich stanowiskom – dla środków roboczych ustalić należy przewidziane okresy użytkowania, a dla środków ochronnych datę obligującą do wycofania ich z eksploatacji.
    5. Środki ochrony indywidualnej oraz robocze odzież i obuwie stanowią własność pracodawcy – pracownicy, którym środki te przydzielono zobowiązani są do ich stosowania.
    6. Pracownicy zobowiązani są zdać stary i pobrać nowy środek ochrony indywidualnej, jeśli dotychczasowy utracił swoje właściwości zabezpieczające, np. na skutek zniszczenia czy uszkodzenia.
    7. Na terenie miejsca pracy powinny funkcjonować pomieszczenia higieniczno-sanitarne, spełniające zapisy przepisów szczegółowych. W ramach wewnętrznych przepisów ustanowić należy natomiast ilość i rodzaj przysługujących pracownikowi środków higienicznych, jak również rodzaj i zasady przydzielania im napojów i posiłków profilaktycznych.
  1. Dysponuję sprawnym systemem pierwszej pomocy przedlekarskiej:
    1. Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnić pracownikom skutecznie i sprawnie funkcjonujący system pierwszej pomocy, który pomoże im w razie wypadku, a także udostępnić im środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym.
    2. Elementem tegoż systemu winna być stosowna instrukcja pierwszej pomocy, obowiązująca w miejscu pracy. Uwzględniając zagrożenia występujące w miejscu pracy, powinna ona określać zasady oceny wypadków, sposób alarmowania i wzywania pomocy oraz zabezpieczenia miejsca zdarzenia, jak również – zasady pomocy doraźnej oraz prowadzenia akcji ratowniczej i ewakuacji.
    3. W ramach obowiązującego systemu pierwszej pomocy, rolą pracodawcy jest zapewnić w każdym oddziale miejsca pracy apteczki ratunkowe, a w wydziałach o dużym zagrożeniu wypadkowym (także z tytułu wydzielania się par, gazów i szkodliwych dla zdrowia pyłów) – punkty pierwszej pomocy, wyposażone w umywalki z ciepłą i zimną wodą oraz w sprzęt i środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy. Ilość, usytuowanie i wyposażenie punktów pierwszej pomocy oraz apteczek ratunkowych powinny być ustalone z uwzględnieniem przepisów szczegółowych oraz rodzajów i nasilenia występujących zagrożeń w oddziałach miejsca pracy – ustalenia te koniecznie należy skonsultować z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami. Punkty pierwszej pomocy oraz apteczki winny być widoczne i właściwie oznakowane, a dostępny w nich asortyment – poddawany okresowym przeglądom, kontrolowany co do wymaganej przepisami ilości i na bieżąco uzupełniany.
    4. Za wdrożenie systemu pierwszej pomocy i jego późniejszą aktualizację (następująca po każdym zdarzeniu z osobą poszkodowaną) oraz opracowanie dla przedsiębiorstwa i realizację stosownej instrukcji z zakresu pierwszej pomocy powinni odpowiadać wyznaczeni pracownicy, tj. Liderzy Pierwszej Pomocy, wydzieleni w liczbie dostosowanej do wielkości zatrudnienia w miejscu pracy. Należy wyznaczyć ponadto osoby odpowiedzialne za udzielanie pierwszej pomocy, w liczbie stosownej do wielkości zatrudnienia – osoby te wyznaczane są z imienia i nazwiska oraz stosownie oznaczone.
  1. Stosuję właściwą ochronę przeciwpożarową:
    1. Każdy pracodawca ma obowiązek ustalić zasady postępowania oraz zapewnić środki techniczne na wypadek powstania pożaru – pracowników odpowiedzialnych za ochronę przeciwpożarową oraz ewakuację wyznacza pracodawca.
    2. Podstawowym dokumentem przedsiębiorstwa w zakresie ochrony przeciwpożarowej powinna być stosowna instrukcja, określająca m.in. charakterystykę pożarową budynku oraz zasady postępowania na wypadek powstania pożaru – jej zapisy powinny być zgodnie z wytycznymi szczegółowymi obowiązujących przepisów i aktualizowane cyklicznie, co najmniej raz na 2 lata.
    3. W zakresie ochrony przeciwpożarowej, pracodawca zobowiązany jest wyposażyć i utrzymywać w pełnej sprawności wymagane przepisami prawa techniczne środki bezpieczeństwa pożarowego – sprzęt służący do gaszenia pożarów winien być systematycznie konserwowany i właściwie rozmieszczony, a pracownicy poinstruowani w zakresie jego użycia i obsługi.
    4. Miejsce pracy powinno zostać wyposażone w gaśnice spełniające wymagania Polskich Norm. Należy je rozmieszczać zgodnie z obowiązującymi przepisami, w miejscach łatwo dostępnych i widocznych. Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne gaśnic powinny być przeprowadzane w okresach ustalonych przez producenta, jednak nie rzadziej niż raz w roku – czynności te winny być dokonywane przez uprawnionego konserwatora i potwierdzone stosownym protokołem i oznaczeniami.
    5. Dla każdego miejsca na terenie przedsiębiorstwa, które przeznaczone jest do przebywania ludzi należy zapewnić zgodne z przepisami techniczno-budowlanymi odpowiednie warunki ewakuacji, tj. pozwalające na szybkie i bezpieczne opuszczenie strefy zagrożenia lub strefy objętej pożarem.
    6. Na terenie miejsca pracy winny być umieszczone stosowne, zgodne z Polskimi Normami, znaki ostrzegawcze dotyczące ochrony przeciwpożarowej, a także – zawieszone w widocznych miejscach instrukcje postępowania na wypadek pożaru, wraz z wykazem telefonów alarmowych.
    7. Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnić pracownikom szkolenia w zakresie ochrony przeciwpożarowej, jak również realizować ćwiczenia w zakresie alarmów próbnych, celem sprawdzenia skuteczności ustanowionych działań na wypadek powstania pożaru.
    8. Dobrą praktyką z zakresu ochrony przeciwpożarowej jest także wprowadzenie zakazów, ograniczających zagrożenie pożarem, dla przykładu – zakaz palenia tytoniu poza miejscami do tego przeznaczonymi czy użytkowania elektrycznych urządzeń grzewczych usytuowanych bezpośrednio na podłożu palnym.
  1. Szkolę swoich pracowników w zakresie BHP, PPOŻ. i udzielania pierwszej pomocy:
    1. Szkolenia BHP mają na celu przekazanie pracownikom podstawowych zasad bezpieczeństwa, zgodnie z charakterem ich pracy, a także informacji o zagrożeniach i ryzykach, z jakimi spotkają się wykonując swoje obowiązki. Program szkoleń powinien zawierać ponadto informacje dotyczące obowiązującej w miejscu pracy ochrony przeciwpożarowej i udzielania pomocy przedmedycznej – dzięki temu pracownicy są świadomi, jak zachować się w razie wypadku lub pożaru. Program dotyczący udzielania pierwszej pomocy winien spełniać wymogi przepisów szczegółowych.
    2. Szkolenia dotyczące ochrony przeciwpożarowej winny koncentrować się przede wszystkim na omówieniu zagrożeń na danym stanowisku pracy, przeciwdziałania możliwości powstania i rozprzestrzeniania się pożaru, a także na określeniu zasady postępowania w przypadku powstania pożaru i przedstawieniu zapisów obowiązującej w miejscu pracy instrukcji przeciwpożarowej. Integralną częścią szkolenia winno być także określenie rozmieszczenia i zasad obsługi sprzętu gaśniczego i urządzeń przeciwpożarowych, jak również warunków przeprowadzania bezpiecznej ewakuacji osób i mienia oraz zasad udziału w akcji gaśniczo – ratunkowej. Wiedzę nabytą podczas szkolenia należy uzupełnić dodatkowymi ćwiczeniami lub warsztatami doskonalącymi wiedzę i umiejętności w zakresie ewakuacji i stosowania podręcznego sprzętu gaśniczego.
    3. Wszyscy zatrudnieni podlegają obowiązkowym szkoleniom w zakresie BHP oraz ochrony przeciwpożarowej. Szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy nie są obowiązkowe – dotyczą pracowników wykazujących odpowiednie predyspozycje psychofizyczne i wyraziły zgodę na udział w szkoleniu. Potwierdzeniem odbycia szkoleń jest podpis jego uczestnika na stosownej dokumentacji – podlega ona archiwizacji w okresie przewidzianym przepisami.
    4. W przedsiębiorstwie prowadzić należy zawsze szkolenia wstępne oraz okresowe – obydwa typy szkoleń powinny być realizowane w godzinach pracy i według zatwierdzonych programów oraz prowadzone przez osoby lub firmy posiadające do tego stosowne uprawnienia. Osobą odpowiedzialną za ich zapewnienie pracownikowi winien być jego bezpośredni przełożony.
    5. Każdy nowo zatrudniony pracownik odbywa szkolenie wstępne BHP oraz stosowny instruktaż stanowiskowy. W przypadku zmiany stanowiska pracy lub stanu zagrożeń na stanowisku dotychczasowym – instruktaż stanowiskowy wykonywany jest dla pracownika ponownie, zgodnie z nowymi warunkami jego pracy.
    6. Częstotliwość szkoleń okresowych BHP uzależniona jest od zajmowanego stanowiska pracy.
    7. Prócz wstępnych i okresowych szkoleń, zalecaną praktyką są również warsztaty tematyczne poświęcone systematycznemu przypominaniu pracownikom o podstawowych zasadach BHP, jakie wynikają z ich codziennych obowiązków oraz ochrony przeciwpożarowej i pierwszej pomocy, jak również informacyjne szkolenia BHP – cykliczne spotkania, często w formie pogadanek, poświęcone przekazywaniu pracownikom najważniejszych wytycznych, co do nowych metod i standardów bezpieczeństwa pracy, ustanowionych wewnątrz przedsiębiorstwa.
  1. Przypominam zasady bezpieczeństwa, na bieżąco instruuję je i wyjaśniam:
    1. Pracownicy powinni posiadać stały dostęp do aktualnych instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy.
    2. Obowiązkiem pracodawcy jest zadbać, aby udostępnione pracownikom instrukcje były dla nich zrozumiałe oraz wskazywały im czynności, jakie należy wykonać przed rozpoczęciem danej pracy, czynności do wykonania po jej zakończeniu, jak również – zasady i sposoby bezpiecznego wykonywania tejże pracy oraz zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych, stwarzających zagrożenie dla ich życia lub zdrowia. Instrukcje te winny dotyczyć przede wszystkim stosowanych w miejscu pracy procesów technologicznych, wykonywania w związku z tymi procesami prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia, jak również – obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych oraz udzielania pierwszej pomocy.
    3. Jeśli w miejscu pracy występują materiały niebezpieczne i szkodliwe dla zdrowia, pracownicy powinni mieć dostęp także do instrukcji z zakresu zasad postępowania z tymi materiałami – instrukcje te winny zawierać informacje zawarte w kartach charakterystyki tych substancji i preparatów.
    4. Celem odpowiedniego przygotowania pracowników na sytuacje kryzysowe w widocznych miejscach umieścić należy numery telefonów alarmowych oraz wykaz osób przeszkolonych do działania w sytuacji awarii lub wypadku, tj. zdolnych do udzielenia pierwszej pomocy, przeprowadzenia ewakuacji czy poprowadzenia akcji ratunkowej.
  1. Zapewniam bezpieczne oraz sprawne maszyny, urządzenia i narzędzia:
    1. Maszyny i urządzenia w miejscu pracy powinny być utrzymane w stanie zapewniającym ich sprawność. Należy wykorzystywać je wyłącznie do prac, do jakich zostały przeznaczone – obsługiwać je powinny jedynie osoby przeszkolone.
    2. Przy maszynach stacjonarnych, na stanowiskach pracy widnieć powinny instrukcje ich bezpiecznej obsługi i konserwacji.
    3. Każda maszyna winna być wyposażona w stosowne osłony i urządzenia ochronne, a także w oznakowany element sterowniczy przeznaczony do jej całkowitego, bezpiecznego zatrzymania.
    4. Urządzenia, maszyny oraz narzędzia, które wytwarzają hałas, wibracje, zapylenie bądź też emitujące inne szkodliwe substancje winny posiadać aktualne pomiary tych czynników i spełniać w tym zakresie normy szczegółowe – powinny one podlegać systematycznym i dokumentowanym kontrolom, przeglądom oraz konserwacjom.
    5. Pracownicy powinni zostać zapoznani z zagrożeniami, jakie niesie ze sobą stosowanie danego rodzaju narzędzi oraz ze sposobami likwidacji lub ograniczenia tych zagrożeń. Zobligowani są do przechowania narzędzi w dobrym stanie, właściwie dobierać narzędzia do prac i użytkować je zgodnie z zaleceniami producenta, jak również stosować środki ochrony indywidualnej tam, gdzie to możliwe lub konieczne.
    6. Stan narzędzi winien być poddawany regularnym przeglądom, a także sprawdzany przed rozpoczęciem pracy – nie należy korzystać z narzędzi uszkodzonych.
  1. Gdy pracuję w ruchu, robię to bezpiecznie:
    1. Jeśli na terenie miejsca pracy odbywa się ruch kołowy, należy w taki sposób ustalić zasady organizacji ruchu, aby oddzielić ruch kołowy od ruchu pieszego, a gdy nie jest to możliwe – ustalić zasady bezpiecznych zachowań.
    2. Wszystkie ciągi do ruchu kołowego i pieszego muszą mieć odpowiednią szerokość oraz być stosownie oznaczone i opatrzone ewentualnymi ograniczeniami prędkości.
    3. Użytkowane w miejscu pracy pojazdy ruchu kołowego powinny mieć ważne badania techniczne (oraz jeśli przewidział to producent - sprawne systemy ostrzegawcze przy cofaniu), a ich operatorzy – posiadać stosowne uprawnienia.
  1. Ostrożnie obchodzę się z materiałami niebezpiecznymi:
    1. Jeśli na terenie miejsca pracy występują materiały niebezpieczne, należy podzielić ja na klasy – w oparciu o ocenę ryzyka powinno się w odrębnych instrukcjach wskazać wszystkie uwagi oraz czynności związane z stosowaniem materiałów niebezpiecznych poszczególnych klas.
    2. Opakowania materiałów niebezpiecznych winny spełniać określone kryteria wykonania, być wytrzymałe i szczelne oraz stosownie oznakowane.
    3. Pomieszczenia do przechowywania, składowania i stosowania materiałów niebezpiecznych powinny spełniać wymagania ppoż. w tym zakresie, a także być wyposażone w środki łączności na wypadek awarii, pożaru lub wybuchu. Przebywający w tych pomieszczeniach pracownicy winni być poinformowani o warunkach koniecznych do spełnienia ze względu na niebezpieczeństwo pożaru, wybuchu lub wydzielania się substancji trujących.
    4. Materiały niebezpieczne powinny być składowane z zachowaniem warunków odpowiednich dla poszczególnych substancji oraz w sposób umożliwiający kontrolę ich ilości oraz wymogów i zasad przechowywania.
    5. W razie konieczności transportu materiałów niebezpiecznych, należy odpowiednio przystosować, wyposażyć i oznakować pojazd transportowy – w czasie transportu mogą w nim przebywać wyłącznie uprawniony do tego kierowca i jego zmiennik (pomocnik).
    6. Jeśli podczas pracy z materiałami niebezpiecznymi istnieje ryzyko występowania czynników rakotwórczych, biologicznych o działaniu zakaźnym oraz innych stwarzających niebezpieczeństwa, należy możliwie zniwelować występowanie tych czynników oraz ograniczyć do minimum liczbę pracowników narażonych na kontakt z tymi czynnikami, zapewniając im niezbędną ochronę zbiorową i indywidualną, jak również stosownie oznakować miejsca podwyższonego ryzyka.
    7. Gdy użytkowanie materiałów niebezpiecznych stwarza zagrożenie oblania się środkami żrącymi lub zapalenia odzieży, na terenie miejsca pracy winny zostać zainstalowane wodne natryski ratunkowe, umożliwiające opłukanie całego ciała oraz płukanie oczu.
  1. Nie bagatelizuję prac szczególnie niebezpiecznych:
    1. W oparciu o aktualną ocenę ryzyka zawodowego winno się wyznaczać w przedsiębiorstwie te prace, które obarczone są największym ryzykiem, tj. są szczególnie niebezpieczne, oraz umieścić je w dostępnym dla pracowników wykazie. Zaleca się, by do prac szczególnie niebezpiecznych zaliczyć m.in. remontowe, montażowe i rozbiórkowe prace budowlane, realizowane: na wysokościach powyżej 1 metra, przy nasypach i wykopach, przy urządzeniach i instalacjach energetycznych (zwłaszcza nieosłoniętych), pod ruchem na drogach/ulicach/torowiskach (bez wstrzymywania ruchu), w zakładach czynnych (bez wstrzymania ruchu w firmie) w pomieszczeniach zamkniętych (ograniczone możliwości wyjścia i wejścia, niewystarczająca wentylacja) oraz przy urządzeniach i instalacjach energetycznych.
    2. Dla prac o szczególnie niebezpiecznym charakterze powinno się ustalać szczegółowe standardy bezpieczeństwa – winny one regulować porządek pracy, wymagania niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa zatrudnionych osób, sposób ewentualnego oznakowania/oświetlenia miejsca pracy, plan działania i procedury awaryjne na wypadek nieszczęśliwego zdarzenia, jak również zapewniać wykwalifikowany nadzór nad przygotowaniem i prowadzeniem prac.
    3. Prace uznane za szczególnie niebezpieczne, a wykonywane w bezpośrednim sąsiedztwie sieci elektroenergetycznych, ciepłowniczych, telekomunikacyjnych, wodnokanalizacyjnych czy gazowych, a także dróg i torowisk należy poprzedzić określeniem bezpiecznych odległości w jakich mogą być one realizowane, a sposoby bezpiecznego ich wykonania winny zostać ujęte w w/w. standardach. Ponadto, jeśli wymaga tego charakter prac – ich organizacja powinna zostać uzgodniona z właścicielem lub administratorem sieci/dróg/torowisk.
    4. Osoby zatrudnione przy pracach szczególnie niebezpiecznych powinny być systematycznie i szczegółowo instruować w zakresie wymagań bezpieczeństwa obowiązujących przy kolejnych czynnościach, a prace te powinny prowadzić wyłącznie na pisemne polecenie.
    5. Każdy zatrudniony zobowiązany jest do stosowania właściwej odzieży ochronnej oraz indywidualnych środków bezpieczeństwa przewidzianych dla danego stanowiska. Środki te powinny podlegać kontroli osoby kompetentnej, a przed użyciem – winny zostać sprawdzone.
    6. Gdy jest to konieczne, należy stosować zabezpieczenia i ochrony zbiorowe – w sytuacjach tych powinny one mieć pierwszeństwo przed ochronami indywidualnymi.